Wereldleraars in gesprek
Interview met Ann Bex
leerkracht 2de leerjaar Kindercampus Tuinwijk
Anders zijn is heel mooi en verrijkend
En als leerkracht kun je een context scheppen waarin dat heel gewoon is.
Kinderen niet alleen leren leren, maar hen ook leren leven. Zo vat Ann Bex, leerkracht van het tweede leerjaar in de Hasseltse Tuinwijkschool, haar visie op onderwijs en haar rol als leerkracht mooi samen. In de praktijk vertaalt ze dit door sterk in te zetten op empathie, verbondenheid en een open blik op de wereld. "Vaardigheden die niet altijd in lesjes te vatten zijn." Ann maakt daarbij heel graag gebruik van muzische vorming.
Of ze vindt dat de focus in het onderwijs vandaag sterk ligt op efficiëntiedenken? “Je merkt inderdaad dat leerlingen worden klaargestoomd met het oog op de arbeidsmarkt. Ik vraag me af of dit niet ten koste van andere kinderen gaat. In mijn klas waak ik erover dat niemand uit de boot valt gedurende het schooljaar. Natuurlijk besteed ik aandacht aan het cognitieve, maar alleen dat cognitieve is te eng. Om je weg te vinden in onze maatschappij, en in het leven tout court, heb je ook andere vaardigheden nodig. Hoewel ik ervan overtuigd ben dat je hier als leerkracht je eigen invulling aan geeft, ben ik blij dat ik dit kan en mag doen in een school die bewust ook ruimte creëert voor die andere aspecten. Het respect voor je eigen talenten en eigenheden dat je hier als leerkracht krijgt, geven wij op onze beurt door aan onze leerlingen. En zo groeit iedereen in de minimaatschappij die een school is.”
Magritte valt in de klas bijvoorbeeld altijd in de smaak. Bij hem is niets wat het lijkt. Dat zet aan tot nadenken.
In de klas van juf Ann is kunst nooit ver weg. “Kunst betekent voor mij: leren genieten van mooie dingen, maar ook je blik verruimen. Hoe denkt die schilder? Wat doet dat verhaal met je? Wat gebeurde er op het podium in die toneelvoorstelling? Via kunst kun je kinderen mooie dingen laten zien, doen en ontdekken. Ze staan daar ook voor open. Magritte valt in de klas bijvoorbeeld altijd in de smaak. Bij hem is niets wat het lijkt. Dat zet aan tot nadenken en meestal blijft dat nog even malen. Mooi toch als je zulke zaadjes kunt planten? Bij mij is het dat muzische, bij een andere juf is dat misschien techniek. Het is wel goed dat iedere leerkracht zijn eigenheid heeft. Zo kunnen de kinderen door de jaren heen een beetje van allerlei zaken proeven.”
Ook lezen is ontzettend belangrijk in de klas van juf Ann. “Waar we vroeger vooral rijtjes lazen, zetten we nu in op genietend lezen. Even in een boek – van encyclopedie over zoekboek tot strip – naar keuze duiken: je technisch lezen vaart er wel bij, maar lezen verruimt ook je blik op de wereld en andere culturen. Onze maatschappij is in volle verandering, waarom dan halsstarrig vasthouden aan onze eigen cultuur? Anders zijn, anders denken, en dat van elkaar leren, is net heel mooi en verrijkend. En wij kunnen een context scheppen waarin dat heel gewoon is. Ik vind het belangrijk dat de kinderen hierover nadenken, dat ze merken dat er bij iedereen wel iets anders is. Want als je dingen anders probeert te zien, dan begrijp je veel meer. Als je probeert om te begrijpen hoe iemand anders zich voelt, wordt alles al anders.
Dat vind ik belangijker dan goede cijfers halen. Als ze dat onder de knie hebben, komen die cijfers wel vanzelf.”
Hoe voelt het om in andermans schoenen te staan? Ann laat het haar leerlingen letterlijk ondervinden. “Empathie is zo belangrijk, het zit verweven in alles. En door in de schoenen van een klasgenootje te gaan staan, leren ze zich inleven in een ander. Empathie is voor mij een brug slaan naar een ander, het zorgt voor verbinding, waardoor alles vlotter gaat. Daarom ook had ik zoveel moeite met afstandsonderwijs. Uiteraard is het goed dat de digitale mogelijkheden er zijn, en ik de leerlingen toch kon zien, maar het bood geen kansen tot diepgang, tot échte verbinding. Je bent beperkt tot de orde van de dag. Maar dan valt er zoveel weg. Onderwijs vraagt nabijheid. En die bied ik mijn leerlingen heel graag.”
Waarom ik ooit voor deze opleiding koos:
Ik kom uit een echte onderwijsfamilie. Hoewel ik lang dacht een andere richting uit te gaan, merkte ik bij de scouts toch mijn roeping op …
Het mooiste aan dit beroep:
Kinderen kijken soms heel anders dan wij, volwassenen, naar de wereld. Ik denk dat we daar veel van kunnen leren.
Lesgeven is voor mij:
inspireren en geïnspireerd worden, verbondenheid (tussen leerkracht en leerlingen, tussen leerlingen en tussen leerkrachten onderling) en groei (zowel op cognitief als persoonlijk vlak.
Interview met Jean Weustenraad
schooldirecteur basisschool De Triangel
"Heb je hun ogen zien fonkelen?"
Had je hem meteen na zijn studies gevraagd of hij zichzelf ooit in het onderwijs zou zien werken, Jean Weustenraad zou je niet geloofd hebben. En toch is het precies wat hij al 42 jaar doet. Aanvankelijk als leerkracht, maar ondertussen al meer dan 20 jaar als schooldirecteur van de Maasmechelse basisschool De Triangel. Geen sinecure in een gemeente waar maar liefst 27,1% wordt geboren in een kansarm gezin en er een veelheid aan nationaliteiten en culturen samenleven, zou je denken. “En toch heb ik dat altijd als een rijkdom ervaren,” zegt Jean Weustenraad.
Jean Weustenraad groeide op in de schaduw van de schachtbokken van Eisden. Hoewel hij voorbestemd leek om, net zoals de rest van de familie, in het familiebedrijf te stappen, bracht een zomer speelpleinwerking hem op andere gedachten. “Voor mij ging er als 16-jarige echt een wereld voor me open. Al snel merkte ik dat je via spel zoveel meer kunt bereiken. Je draagt bij aan de ontwikkeling van kinderen. Op het vlak van taal bijvoorbeeld wat niet onbelangrijk is in een gemeente met zoveel anderstaligen — maar ook op het vlak van samenspel, teamspirit, etc. Speelpleinwerking bleek niet alleen een leerschool voor de kinderen, maar zeker ook voor mij.”
De stap naar de opleiding tot leerkracht was dan wel een logisch vervolg van zijn engagement binnen de speelpleinwerking, de stap naar het onderwijs bleek een stuk minder evident. “Al tijdens mijn studies kon ik me niet vinden in de toenmalige visie op onderwijs. Die focuste voor mij te veel op resultaten en theorie, en te weinig op persoonsvorming. Mijn kritiek daarop stak ik niet onder stoelen of banken. Tot een schooldirecteur me erop wees dat het wel wat gemakkelijk was om vanaf de zijlijn af te geven op het onderwijs. Hij nodigde me uit om het zelf eens te proberen.”
“Zo ben ik in het onderwijs gerold, al geloofde ik er op dat moment zelf niet in. Sterker nog, was ik hem niet tegengekomen, denk ik niet dat ik in het onderwijs beland zou zijn. Maar ik kreeg de ruimte en de kans om te experimenteren. En dat deed ik. Zonder tegen schenen te schoppen. Gelukkig kwam ik op mijn pad heel wat gelijkgestemden tegen die ik meenam in die visie. Sinds ik directeur ben, is dat motiveren van mensen, ook mijn job geworden.”
Radar
Die open geest is trouwens ook in de praktijk ontzettend belangrijk. “Het helpt je om problemen om te zetten in mogelijkheden. Om dingen in beweging te zetten. Een erg boze vader vroegen we zo ooit om zijn energie te kanaliseren in het voorzitterschap van onze ouderraad. Dat deed hij met verve. En een boksproject op school bleek de gemoederen op de speelplaats sterk te bedaren.”
“Het is maar door open te staan dat je dingen kunt veranderen. Dat is steeds mijn uitnodiging naar ons team: experimenteer maar, durf maar. Lukt het niet? Dan vangen wij je wel op. Aan het eind van de dag telt alleen deze vraag: heb je hun ogen zien fonkelen? Dan weet je dat je goed zit. Als directeur fungeer ik in die zin als radar en probeer ik op te vangen wie welke noden heeft om daar vervolgens mee aan de slag te gaan. Dat gebeurt spontaan, in de wandelgangen, maar even goed tijdens de vele overlegmomenten die we organiseren met ons team. Jaarlijks neem ik ook ruim de tijd om onze zesdejaars officieel te ontvangen in mijn kantoor. Het is het ideale moment om te polsen hoe zij onze school beleven. Wat is er bij hen blijven hangen en wat kan er beter? Erg leerrijke en inspirerende momenten.”
Of hij de veelheid aan origines in zijn school daarbij ooit als een beperking heeft gezien?
Jean is er stellig in: “De school werd opgericht door de steenkoolmijn van Eisden en heeft dus sinds haar oprichting een multicultureel karakter. Ondanks de hindernissen die dat met zich meebrengt, bijvoorbeeld op het vlak van taal, huisvesting, financiën, hebben we die veelheid aan culturen altijd als een rijkdom ervaren. Je moet voorbij de clichés denken. Hoezo bereik je ouders van anderstaligen moeilijk? Onze kennismakingsdag in september bewijst juist het tegendeel. Net omdat we zo inzetten op communicatie en vertrouwen. En op een gedeelde verantwoordelijkheid: we gaan nauw in dialoog met ouders omdat we elk een opdracht hebben in de ontwikkeling van hun kind. In dat opzicht proberen we ouders bijvoorbeeld ook altijd te overtuigen van het belang van een goede vrijetijdsbesteding voor hun kind. Voor mij is dat cruciaal in de totale en open persoonlijkheidsvorming van een kind.”
“Ik zie het als onze opdracht om niet alleen te zorgen voor de theoretische kennis, maar ook om voortdurend te zoeken naar manieren om een verbinding aan te gaan. Met onze leerlingen, maar ook met hun familie, met de omgeving, ... Een muzisch project dat in de klas wordt uitgewerkt hoeft niet zomaar in de kast te verdwijnen. Waarom zouden we het niet doortrekken naar de wijk van onze school, waar de eenzaamheid vrij groot is? Een tentoonstelling in samenwerking met de buurt kan de toenadering met die wijk, maar ook de verdraagzaamheid en de wisselwerking vergroten. En zo ieders blik verruimen.”
“Ik denk dat we als school in heel wat gezinnen het verschil kunnen maken. Net door verder te kijken dan het klasgemiddelde van wiskunde. Onze leerkrachten beschouwen we wat dat betreft een stuk als mede-eigenaars: we nodigen hen uit om mee te bepalen waar we naartoe gaan en hoe we dat het best doen. Dat stralen ze ook uit naar de kinderen. Onze populaire leerlingenraad is daar een mooi bewijs van. We willen meegeven dat ieders betrokkenheid telt. Dat iederéén telt.”
